تاکید معاون علمی رئیس‌جمهور بر نقش نخبگان در شناسایی به موقع و اثرگذاری بر مسائل کشور

پایگاه خبری آگاه نامه ایرانیان به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، نشست حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور و رئیس بنیاد ملی نخبگان با مستعدان و نخبگان استان چهارمحال و بختیاری، ظهر امروز ۱۲ شهریورماه، با حضور جعفر مردانی استاندار چهارمحال و بختیاری، یعقوب طادی رئیس بنیاد نخبگان استان و جمعی از معاونان معاونت علمی و نخبگان استان، به میزبانی استانداری برگزار شد.

افشین در این نشست، یکی از موضوعات مهم در حکمرانی نوین علم، فناوری و نوآوری را شناخت دقیق مسائل، اقدام به‌موقع و راهبری ظرفیت‌ها دانست و اظهار کرد: در رویکرد جدید، مسئله برای ما صرفاً یک موضوع برای مطالعه نیست، بلکه باید مسئله را پیش از تبدیل شدن به بحران شناسایی کرد، برای آن آمادگی ایجاد کرد و در زمان مناسب وارد عمل شد.

موج مسائل کشور و ضرورت آماده‌سازی نخبگان

معاون علمی رئیس‌جمهور، با اشاره به تغییر نگاه در تعریف مفهوم نخبگی، از تعبیر موج و موج‌سواری برای تبیین ضرورت آینده‌نگری در جامعه نخبگانی استفاده کرد و گفت: پیش از این مثال آهو و شیر را بیان می‌کردم و می‌گفتم ما از دویدن حمایت می‌کنیم. در ادامه، این مثال را تکمیل کردیم و معیار به‌موقع دیدن را در رقابت میان شیر و آهو مطرح کردیم و گفتیم از کسی حمایت می‌کنیم که زودتر ببیند.

وی افزود: امروز این مثال را بیان دیگری مطرح می‌کنم؛ مسائل کشور و موضوعات فناوری و نوآوری برای ما به مثابه موج هستند. نباید روبه‌روی موج بایستیم، بلکه کسی موفق است که موج را پیش از رسیدن ببیند، خود را زودتر آماده کند و در زمان مناسب سوار موج شود.

افشین ادامه داد: جامعه نخبگانی، باید بتواند شرایط را به‌درستی ببیند و ارزیابی کند، آمادگی لازم را در خود ایجاد کند، برای آن راهکار داشته باشد و در زمان مناسب راهکار را به اجرا برساند. برای تحقق این هدف، مجموعه‌ای از عوامل باید ایجاد یا اصلاح شود تا افراد نخبه بتوانند به معنای واقعی کلمه اثرگذار باشند.

برنامه‌ریزی برای پیشتازی در فناوری‌های آینده از امروز

معاون علمی رئیس‌جمهور، حضور در عرصه توسعه فناوری‌های نوظهور را نمونه‌ای از این رویکرد دانست و گفت: اگر می‌خواهیم در یک دهه آینده در حوزه فناوری‌های نوظهور حرفی برای گفتن داشته باشیم، باید از امروز برای آن برنامه و اقدام داشته باشیم.

«چرخه نخبگی» از شناسایی تا هدایت و راهبری

رئیس بنیاد ملی نخبگان با تأکید بر این‌که چرخه نخبگی یکی از اولویت‌های بنیاد است، اظهار کرد: دو مسیر اصلی در بنیاد ملی نخبگان دنبال می‌شود؛ یک مسیر شناسایی و مسیر دیگر هدایت و راهبری نخبه است.

افشین افزود: نخبه قرار نیست وارد دستگاه اجرایی شود که صرفاً همان رویه‌های موجود را ادامه دهد؛ بلکه باید بتواند رویه‌ها و ساختارهای کهنه دستگاه اجرایی را اصلاح کند، مسیرها را تغییر دهد، ذهنیت‌های مرسوم و فرسوده را به چالش بکشد و قالب‌ها را بشکند. این مهم، رسالت اصلی فرد نخبه در دستگاه اجرایی است.

وی درباره سازوکار جذب نخبگان در دستگاه‌های اجرایی گفت: هر دستگاهی که متقاضی جذب نیروی انسانی از جامعه نخبگان باشد، بنیاد ملی نخبگان سه برابر ظرفیت مورد نیاز آن دستگاه، افراد واجد شرایط را معرفی می‌کند و دستگاه اجرایی اختیار دارد با سازوکارهای خاص خود از جمله مصاحبه و بررسی‌های تکمیلی، افراد مورد نظر را انتخاب کند.

افشین، تأکید کرد: دستگاه اجرایی باید متناسب با نیاز واقعی و جایگاه شغلی مورد نظر خود از بنیاد نخبگان مطالبه نیروی انسانی داشته باشد و پیش از آن، آمایش داخلی خود را انجام دهد تا فرآیندهای اداری و استخدامی با دقت و تناسب بیشتری صورت گیرد.

تلاش برای احیای ردیف‌های استخدامی بنیادهای استانی

معاون علمی رئیس‌جمهور در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مشکلات ساختاری بنیادهای نخبگان استانی گفت: در چارت مصوب بنیاد ملی نخبگان، ردیف‌های استخدامی بنیادهای استانی نیازمند احیا است. این ردیف‌ها در گذشته وجود داشته، اما به دلیل برخی تصمیمات و اقدامات، پست‌های سازمانی از بین رفته و به دستگاه‌های دیگر اختصاص پیدا کرده است.

وی افزود: تلاش‌های جدی برای حل این مشکل در حال انجام است، اما بنیادهای استانی همچنان با محدودیت‌هایی مواجه هستند. حتی در زمینه ساختمان نیز برخی بنیادهای استانی با مشکل روبه‌رو هستند و ساختمان آنها توسط استانداری‌ها تأمین می‌شود.

افشین درباره بنیاد نخبگان چهارمحال و بختیاری نیز گفت: تلاش داریم ساختمان بنیاد نخبگان استان با حمایت استانداری به شکل مناسبی تأمین و به بهره‌برداری برسد و در زمینه اصلاح وضعیت بنیاد استانی نیز حمایت لازم را انجام خواهیم داد.

حمایت از پژوهش با هدف ایجاد فرصت بیشتر برای نخبگان

رئیس بنیاد ملی نخبگان، درباره طرح‌های پژوهش‌یار و آموزش‌یار نیز گفت: هدف از این طرح‌ها صرفاً این نیست که فرد کاری انجام دهد یا پروژه‌ای را به محصول و خدمت برساند؛ بلکه فرد متعهد می‌شود فرصت بیشتری را برای پژوهش و حضور در دانشگاه اختصاص دهد.

افشین همچنین از افزایش حمایت از پژوهش‌های نوین و تحول‌آفرین در حوزه فناوری‌های نوظهور خبر داد و گفت: برای پژوهش‌های نوین و تحول‌آفرین در حوزه فناوری‌های نوظهور، گرنت‌ها تا دو برابر میزان معمول برای طرح‌ها در نظر گرفته شده است.

ضرورت استفاده استان از ظرفیت بنیاد ملی علم ایران

معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به ظرفیت‌های حمایتی بنیاد ملی علم ایران اظهار کرد: حمایت از طرح‌های پژوهشی از مسیر بنیاد ملی علم ایران انجام می‌شود و طبیعی است استانی که هیچ طرحی به بنیاد ملی علم ایران ارسال نکرده باشد، سهمی از این حمایت‌ها نخواهد داشت.

وی افزود: شانس تأیید و پذیرش طرح‌های پژوهشی در بنیاد ملی علم ایران بالای ۳۵ درصد است و این شانس برای چهارمحال و بختیاری حتی بیشتر بوده است. برای نمونه، ۵۴ طرح از این استان به بنیاد ارسال شده که بیش از ۳۰ طرح پذیرفته شده است.

اصلاح فرآیند جذب نخبگان و تخصیص پست‌های هیات علمی

رئیس بنیاد ملی نخبگان، درباره طرح‌های شهید شهریاری و جهت نیز گفت: این دو طرح هر دو یک هدف را دنبال می‌کنند، اما یکی در قالب فراخوان و دیگری به شکل هدفمند و بدون فراخوان، حمایت‌ها را انجام می‌دهد.

وی افزود: طرح جهت دارای ساختار رده‌بندی است و افراد متناسب با ظرفیت پذیرش می‌شوند. پذیرفته نشدن یک فرد به این معنا نیست که آن فرد توانمند نبوده، بلکه تخصیص حمایت متناسب با ظرفیتی است که در اختیار بنیاد ملی نخبگان قرار گرفته است.

افشین با اشاره به تلاش برای کوتاه شدن فرآیندهای ارزیابی اظهار کرد: تلاش کرده‌ایم فرآیندهای بررسی و ارزیابی کوتاه‌تر و چابک‌تر شود. با تلاش و پیگیری معاونت علمی و دولت، تمامی پست‌های عقب‌مانده مربوط به نخبگان هیأت علمی که از سال ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۳ پست دریافت نکرده بودند، تعیین تکلیف شده است.

وی ادامه داد: در فراخوان‌های بعدی نیز پست قابل تخصیص را در اختیار داریم و به محض تأیید افراد، پست آنها نیز تخصیص داده خواهد شد. این اقدام در راستای چابک‌سازی فرآیند جذب نخبگان انجام شده است.

وی افزود: امیدواریم در صورت تخصیص پست‌های متناسب، تا پایان سال جاری بتوانیم فراخوان چهارم را اعلام کنیم. در فراخوان چهارم نیز به‌گونه‌ای عمل خواهیم کرد که درخواست‌ها صرفاً در چارچوب تخصص و شایستگی واقعی افراد باشد.

حمایت جدی دولت چهاردهم از نخبگان

معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به حمایت دولت چهاردهم از جامعه نخبگانی گفت: دولت چهاردهم به‌طور کامل حامی نخبگان بوده است و با حضور رئیس‌جمهور و معاون اول رئیس‌جمهور، هر طرحی که در راستای حمایت از نخبگان در دولت مطرح شده، مورد حمایت قرار گرفته است.

تسهیل جذب نخبگان در دانشگاه‌ها

رئیس بنیاد ملی نخبگان، با اشاره به روند جذب نخبگان در دانشگاه‌ها گفت: دانشگاه‌های بزرگ و تراز اول کشور استقبال خوبی از جذب نخبگان داشته‌اند و معرفی‌شدگان بنیاد ملی نخبگان به این دانشگاه‌ها جذب شده‌اند، هرچند متأسفانه برخی دانشگاه‌ها همراهی کمتری داشته‌اند.

معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به حمایت رئیس‌جمهور از توسعه گرنت‌های بنیاد ملی علم ایران افزود: دولت و شخص رئیس‌جمهور توجه و حمایت ویژه‌ای نسبت به توسعه گرنت‌های بنیاد ملی علم داشته‌اند، اما باید توجه داشت که تخصیص گرنت یک فرآیند رقابتی است و افراد باید برای دریافت آن تلاش کنند؛ البته این فرآیند نباید به یک فرآیند دشوار و دست‌نیافتنی تبدیل شود.

افشین همچنین درباره طرح دانا گفت: طرح دانا در دولت برای پزشکان، دندانپزشکان و داروسازان در نظر گرفته شده و در قالب آن، گرنت ۲۵۰ میلیون تومانی برای انجام طرح تحقیقاتی اختصاص می‌یابد و ارائه دو مقاله نیز از شرایط این حمایت است.

رئیس بنیاد ملی نخبگان در ادامه درباره وضعیت دانشجویان نمونه کشوری توضیح داد: دانشجویان انتظار دارند بلافاصله پس از انتخاب به عنوان دانشجوی نمونه کشوری، به عنوان منتخب طرح جهت یا شهید شهریاری نیز معرفی شوند، اما چنین اقدامی انجام نمی‌شود؛ زیرا این فرآیند اشکالاتی دارد و انتخاب باید متناسب با فرآیند ارزیابی بنیاد ملی نخبگان صورت گیرد.

ظرفیت دانش‌بنیانی چهارمحال و بختیاری

افشین، در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به وضعیت زیست‌بوم دانش‌بنیان چهارمحال و بختیاری گفت: این استان در حال حاضر ۶۹ شرکت دانش‌بنیان دارد و از نظر تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان در رتبه ۲۲ کشور و از نظر اشتغال دانش‌بنیان در رتبه ۲۱ قرار دارد. همچنین فروش محصولات دانش‌بنیان استان به ۳.۸ هزارمیلیاردتومان رسیده است.

وی تأکید کرد: عدد ۳.۸ هزارمیلیاردتومان عدد خوبی است، اما باید افزایش پیدا کند تا نشان دهد کیفیت شرکت‌های دانش‌بنیان و اثرگذاری آنها در اقتصاد در حال افزایش است.

ضرورت بلندتر کردن سقف زیست‌بوم فناوری و نوآوری

افشین با اشاره به روند رشد شرکت‌های دانش‌بنیان بزرگ در کشور اظهار کرد: تمرکز ما در سال ۱۴۰۳ بر بلندتر کردن سقف زیست‌بوم دانش‌بنیان بود. در سال ۱۴۰۳ تعداد شرکت‌های فناور و دانش‌بنیانی که بیش از یک هزارمیلیاردتومان درآمد داشتند، حدود ۷۹ شرکت بود و این تعداد در سال ۱۴۰۴ به حدود ۱۱۷ شرکت رسیده است.

معاون علمی رئیس‌جمهور گفت: ما در سال‌های گذشته زیست‌بوم را گسترده کرده‌ایم؛ پارک‌های علم و فناوری، شتاب‌دهنده‌ها، استارتاپ‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان ایجاد شده‌اند، اما امروز باید سقف این زیست‌بوم را نیز بلند کنیم و حجم و اثرگذاری آن را افزایش دهیم.

تقویت صندوق پژوهش و فناوری چهارمحال و بختیاری

افشین همچنین بر ضرورت تقویت صندوق پژوهش و فناوری استان تأکید کرد و گفت: صندوق پژوهش و فناوری باید با پای کار آوردن و جلب مشارکت سرمایه‌گذاران استانی تقویت شود.

معاون علمی رئیس‌جمهور افزود: صندوقی با سرمایه محدود نمی‌تواند همه مسائل استان را حل کند. سهامداران خصوصی صندوق باید پای کار بیایند و سرمایه صندوق را افزایش دهند تا ظرفیت واقعی برای حمایت از پروژه‌های فناورانه استان ایجاد شود.

تعریف دو محور برای طرح ملی تاب‌آوری فناورانه

افشین در ادامه از پیشنهاد تعریف یک پروژه ملی با محوریت چهارمحال و بختیاری برای حفاظت و ارتقای تاب‌آوری فناورانه جنگل‌های بلوط زاگرس خبر داد و گفت: یکی از موضوعاتی که با نظر و حمایت استان در نظر داریم، تعریف یک پایلوت ملی برای حفظ و ارتقای تاب‌آوری فناورانه جنگل‌های بلوط زاگرس در چهارمحال و بختیاری است.

توسعه فناوری برای تکمیل زنجیره ارزش ماهیان سردابی

افشین دومین محور پیشنهادی برای همکاری ملی با استان را توسعه فناوری برای تکمیل زنجیره ارزش ماهیان سردابی عنوان کرد و گفت: یکی از ویژگی‌های مهم چهارمحال و بختیاری، ظرفیت این استان در حوزه ماهیان سردابی است و برای این حوزه نیز یک نقشه و ساختار زنجیره ارزش آماده شده که در اختیار مسئولان استان قرار خواهد گرفت.

وی افزود: در این رویکرد، یک طرح یا یک حلقه از زنجیره را به‌صورت منفرد حمایت نمی‌کنیم، بلکه کل زنجیره ارزش را مورد حمایت قرار می‌دهیم. ابتدا و انتهای زنجیره و تمام حلقه‌های آن باید مشخص باشد و اگر استان یک پروپوزال دقیق و جامع برای توسعه این زنجیره ارائه کند، حمایت معاونت علمی به آن اختصاص خواهد یافت.

افشین گفت: در این دو پروژه، چهارمحال و بختیاری رهبر و محور اصلی خواهد بود، اما استان می‌تواند برای تکمیل زنجیره از ظرفیت سایر استان‌ها نیز استفاده کند.

وی افزود: اگر در بخشی از زنجیره ظرفیت لازم در شهرکرد یا استان وجود نداشته باشد، می‌توان از ظرفیت سایر استان‌ها استفاده کرد. بنابراین، رهبری زنجیره در اختیار چهارمحال و بختیاری خواهد بود، اما مشارکت در آن می‌تواند ملی باشد.

وی تأکید کرد: در پروژه جنگل‌های بلوط، می‌توان از گرنت‌های مأموریت‌محور برای دانشگاه‌ها استفاده کرد تا دانشگاه‌ها و مراکز علمی روی موضوعات مشخص، از جمله علل ژنتیکی زوال بلوط یا سایر مسائل علمی مورد نیاز، کار کنند. در بخش سرمایه‌گذاری نیز می‌توان از ظرفیت صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر استفاده کرد تا بخشی از ریسک پروژه توسط معاونت علمی و بخشی توسط صنعت و سرمایه‌گذاران پذیرفته شود.

افشین افزود: در پروژه زنجیره ماهیان سردابی نیز شاخص‌های کلیدی عملکرد باید از ابتدا مشخص باشد؛ برای مثال باید روشن شود که فناوری تا چه اندازه موجب کاهش مصرف آب، بهبود ژنتیک، افزایش بهره‌وری، ایجاد خودکفایی یا ارتقای ارزش اقتصادی زنجیره شده است.

وی گفت: حمایت معاونت علمی صرفاً به معنای تخصیص اعتبار نیست؛ اعتبار زمانی فعال می‌شود که استان زنجیره را طراحی و پروپوزال دقیق آن را ارائه کند و بتواند آن را به اجرا برساند.

معاون علمی رئیس‌جمهور در پایان تأکید کرد: پارک علم و فناوری باید به عنوان رهبر اکوسیستم استان، دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان، صنایع و دیگر بازیگران را کنار هم قرار دهد و زنجیره ارزش را از منظر دانش، فناوری، سرمایه، بازار و اجرا تکمیل کند.

افشین تأکید کرد: اگر این دو پروژه با یک برنامه منسجم و مشارکت همه ارکان پیش برود، می‌تواند به تحول در زیست‌بوم دانش‌بنیان چهارمحال و بختیاری و افزایش اثرگذاری اقتصادی و فناورانه استان منجر شود.